– बारा स्वर, त्यांचे असंख्य कॉम्बिनेशन्स, धून, थाट, या सगळ्यामधून निसर्गाच्या अदृश्य सदृश्य संदेशांमधून स्फुरलेल्या स्वरावलींना नियमांमध्ये, स्वरसंगतींमध्ये गुंफत राग तयार झाले असावेत. वेगवेगळ्या संगीतप्रकारात, बारा स्वर ‘धुन’ स्वरूपात वास करतात. परंतु जेव्हा ही स्वरप्रधानता आणखी बारकाव्यांसकट थोडी पुढे जाऊन स्वरसंगतींमध्ये रचनाबद्ध होते तेव्हा राग तयार होतो. (Image Source: pinterest India) माझ्या गुरू प्रख्यात गायिका विदुषी… Continue reading

– रियाजविषयी खूप कल्पना आणि अनुभवातून सिद्ध झालेली मते आहेत. कला म्हटलं की थेअरी, विचार, चिंतन, मनन या सगळ्याबरोबरच जोपर्यंत हे सर्व मनातून गळ्यात किंवा हातात उतरत नाही तोपर्यंत कलाकार घडत नाही. अथक वाचन, चिंतन, श्रवण करून व्यक्ती माहितगार, जाणकार रसिक, समीक्षक होऊच शकतो पण प्रत्यक्षात कलाकार होणे हे या सगळ्यांबरोबर अखंड शारीरिक मेहनत आणि… Continue reading

– संगीत रसिक होण्यासाठी श्रवणाचे महत्व तर आपण जाणलेच, आता श्रवण म्हणजे नेमके काय आणि कसे करायचे यावर चिंतन करूया. अष्टपैलू गायक, वादक, संगीतकार हे आपण अनुभवलंय. मग चतुरस्त्र रसिक का नाही ? आपल्याला ही म्हण माहिती आहे, ‘जॅक ऑफ ऑल ट्रेड्स मास्टर ऑफ नन’ म्हणजे अनेक गोष्टींमध्ये पारंगत असणारी व्यक्ती कुठल्यातरी एका विषयातील सखोल… Continue reading

– मागील काही वर्षांत मुद्रण व्यवसायातील अनेक मित्रांशी संवाद साधताना एक गोष्ट माझ्या प्रकर्षाने लक्षात आली आहे. आपण व्यवसायाविषयी बोलतो त्यापेक्षा परिस्थितीविषयी अधिक बोलतो. आपल्या चर्चांमध्ये ग्राहक असतो, स्पर्धा असते, वाढते खर्च असतात, बदलणारे तंत्रज्ञान असते, कामगारांची समस्या असते, भाव न मिळण्याची खंत असते, एआय असते, कॅन्व्हा असते, डिजिटल माध्यमांचा प्रभाव असतो. हे सारे खरे… Continue reading

– माझे आजोबा नाशिक क्षेत्रातील नामवंत संगीततज्ञ व गुरू पं प्रभाकर गोविंदशास्त्री दसककर. घरात नेहमीच त्यांच्या शिकवण्यांचे आवाज कानावर पडता पडता अनेक बंदिशी प्रत्यक्ष न बसता शिकायला मिळायच्या. ते त्यांच्या विद्यार्थ्यांना नेहमी “संगीत कानाने बघायला शिका.” असे सांगत असत. शिकण्याच्या पायऱ्यांमध्ये निरीक्षण, संस्कार, अनुभव, सराव असे अनेक पैलू आहेत. संगीत शिकण्याची पहिली पायरी म्हणजे ‘श्रवण’… Continue reading