।।अल्पारंभ: क्षेमकर:।।

–

अमेरिकेतील सर्वात लहान नाणे ‘पेनी’ (म्हणजे १ सेंट ) आता इतिहासजमा झाले असून फिलाडेल्फियातील यू. एस. मिंटने अखेरचा वन-सेंट कॉइन तयार करत या २३८ वर्ष जुन्या चलनाला अधिकृत निरोप दिला आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या आदेशानंतर यू. एस. ट्रेझरी आणि मिंटने पेनीचे उत्पादन थांबवण्याचा निर्णय घेतला कारण एक पेनी तयार करायला साधारण चार सेंट खर्च येत असल्याने सरकारवर मोठा आर्थिक बोजा पडत होता.​​ फिलाडेल्फिया मिंटमध्ये शेवटचा पेनी प्रेस करण्याचा सोहळा मोठ्या उत्साहात आणि भावनिक वातावरणात पार पडला. यू.एस. ट्रेझरर ब्रँडन बीच यांनी अंतिम बॅच प्रेस करण्याचे बटन दाबत हा “एका युगाचा शेवट” असल्याचे सांगितले आणि या निर्णयामुळे करदात्यांचे दरवर्षी कोट्यवधी डॉलर वाचतील, असा अंदाज व्यक्त केला.​​

२३८ वर्षांचा प्रवास संपला
पेनीचे उत्पादन १७९०च्या दशकात सुरू झाले आणि १७९३ पासून फिलाडेल्फिया मिंट हे या नाण्याचे उगमस्थान मानले जाते. दोन शतकांहून अधिक काळ हे नाणे अमेरिकन खिशात, बचतपेट्यांमध्ये आणि संग्रहांमध्ये सर्वात सामान्य चलन म्हणून फिरत राहिले आणि दैनंदिन व्यवहारांचे प्रतीक बनले.​​ पहिल्या अमेरिकन पेनीला “Fugio cent” असे नाव होते आणि ते आधुनिक पेनीपेक्षा जवळपास ५०% मोठे आणि पाचपट जड होते, त्यामुळे ते खिशात बाळगणे आजच्या नाण्यांपेक्षा बरेच अवजड वाटले असते. “लिंकन पेनी” नाणे मूळतः अमेरिकेचे राष्ट्रपती अब्राहम लिंकन यांच्या जन्मशताब्दीच्या (१९०९) निमित्ताने सुरू करण्यात आले आणि तेव्हापासून सतत लिंकन यांच्याच प्रतिमेसह ही नाणी तयार होत होती.

आता व्यवहार कसे बदलतील?
पेनीचे नवीन उत्पादन थांबले असले तरी काही काळ जुने पेनी नाणे चलनात राहणार आहे आणि लोक ते वापरू शकतील. मात्र हळूहळू हे नाणे व्यवहारातून गायब होईल आणि किंमती राउंड ऑफ करून निकेल (५ सेंट), डाईम (१० सेंट) आणि क्वॉर्टर (२५ सेंट) या नाण्यांवर अधिक अवलंबून राहावे लागेल.​​

सांस्कृतिक आणि भावनिक वारसा
पेनी केवळ धातूचे नाणे नव्हते, तर अब्राहम लिंकन यांची प्रतिमा आणि “लिट्ल चेंज”ची संस्कृती जपणारे प्रतीकात्मक चलन होते. स्मृतीचिन्ह म्हणून अनेक संग्राहक, शाळा, कुटुंबे आणि इतिहासप्रेमी या नाण्यांना जपून ठेवत आले आहेत आणि आता शेवटच्या पेनींना ‘कलेक्टर आयटेम’ म्हणून विशेष किंमत मिळण्याची शक्यता आहे.​

भविष्यातील नाणेधोरणाचे संकेत
पेनीचा अंत हा केवळ एका नाण्याचा नाही, तर कॅशलेस व्यवहार, डिजिटल पेमेंट्स आणि खर्च-फायदा या तर्कावर आधारित बदलत्या आर्थिक व्यवस्थेचा संकेत आहे. पुढील काळात इतर लहान मूल्याच्या नाण्यांबाबतही पुनर्विचार होऊ शकतो, मात्र सध्या तरी निकेल, डाईम आणि क्वॉर्टर ही नाणी चलनात कायम राहणार असल्याचे अधिकृत संकेत आहेत.

टीम, अल्पारंभ फाउंडेशन